AKSA BİLANÇOLARININ YATAY ANALİZİNİN YORUMU ÖDEV

aksa bilançolarının yatay analizinin yorumu dönen varlık-kısa vadeli yabancı kaynaklardaki deÄŸiÅŸmeler: 2000 yılına göre iÅŸletme, 2001 yılında dönen varlıklarını %22,1 arttırmıştır. bunun yanında kısa vadeli yabancı kaynaklar %19,8 artmıştır. bu durumda cari dönemde kısa vadeli yabancı kaynakların dönen varlıklar ile finansmanı kolaylaÅŸmıştır. dönen varlıklardaki en önemli artışlar; hazır deÄŸerlerde %93,6 ve diÄŸer alacaklardaki %2598,3 oranındaki artışlardır. kısa vadeli yabancı kaynaklarda; finansal borçlar; %1,5 gibi bir artış göstermiÅŸtir. bu artış firmayı faiz riskiyle karşı karşıya getirebilir ve diÄŸer borçlardaki %141,3 artış dikkat çekicidir. dönen varlıklar-duran varlıklar arasındaki deÄŸiÅŸmeler: iÅŸletmenin çalışma sermayesinde herhangi bir deÄŸiklik yok iken duran varlıklar %37,8 artmıştır. bunun sebebi iÅŸletme faaliyetleri sonucu oluÅŸturulan kaynakların cari varlıklar finansmanında kullanmış olmasındandır. özsermaye-yabancı kaynaklardaki deÄŸiÅŸmeler: yabancı kaynaklarda; finansal borçlar (kısa ve uzun vadeli) 324749 tl gibi bir artış saÄŸlamıştır. bu durum faiz riski yüzünden firma aleyhine sonuçlanabilir. ancak iÅŸletmede bırakılan yedeklerin %22,6 artması ve yeniden deÄŸerleme formunda toplanan fonların % 55,2 oranında artması kısmen de olsa iÅŸletme kredibilitesinin artmasına sebep olur. çünkü özsermaye artışı kredi verenler için önem arz etmektedir. duran varlık-özsermayedeki deÄŸiÅŸiklikler: özkaynaklar 6435457 tl (%38,7) artmıştır. bunun yanında duran varlıklar 4631734 tl (%37,8) oranında artmıştır. yani iÅŸletme duran varlıkların büyük bölümünü veya tamamını özsermayeyle finanse etmiÅŸtir. çünkü özsermaye artışı duran varlık artışından fazladır. iÅŸletme devamlı sermayesi hiçbir artış göstermemiÅŸtir, bu yüzden firma duran varlıklarını diÄŸer özsermaye kalemleriyle finanse etmiÅŸtir. stoklarla-satışlardaki deÄŸiÅŸiklikler: firma satışları (net) 36985105 tl (%105,9) oranında artmış, stoklar ise 3374646 tl (%16,6) artmıştır. ÅŸirkette stoklar ile satışlar aynı oranda deÄŸiÅŸmemiÅŸtir. bunun sebebi iÅŸletme stok devir hızına göre, stok kontrolüyle optimal stok yapmıştır. ancak stoklar satışlara göre daha az artmıştır. ticari alacaklar-satışlardaki deÄŸiÅŸiklikler: ticari alacaklar %52,4 artmış, satışlar ise %105,9 artmıştır. bu kalemlerin her ikisi de arttığı için bir iliÅŸki söz konusudur. ÅŸöyle ki; ticari alacakların artan kısmı kredili satışların artan kısmını yansıtmaktadır. ticari alacaklar-ticari borçlar deÄŸiÅŸmeler: firmanın ticari alacakları; 9044792 (%52,4) oranında artarken ticari borçlarda 2713251 tl artış söz konusudur. buradan ÅŸu sonuç çıkarılabilir. ÅŸirketin alışları veresiye, satışların peÅŸin yapıldığı söylenir. bu durum iÅŸletme açısından olumsuzdur. gelir tablosu yatay analizinin yorumu brüt ve net satışlardaki deÄŸiÅŸiklikler: iÅŸletmenin brüt satışlar%106,1 artış gösterirken net satışları %105,9 oranında artmıştır. bunun sebebi ise 188236 tl (%141,1) oranındaki satış indirimlerindeki fazla artıştır. yine de iÅŸletmenin iÅŸ hacmini iyi geliÅŸtirdiÄŸi söylenebilir. satışların maliyeti de %46,3 oranında artış göstererek net satışlarla birlikte ama az oranda artmıştır. ancak net satışların, satışların maliyetine göre %6 daha fazla artması brüt satış kârının %106,1 olmasına yol açmıştır. brüt satış kârındaki artış iÅŸ hacminin iyi kullanıldığının bir göstergesidir. bu satışların elde edilmesi için katlanılan faaliyet giderleri; 4986977 tl (%75,1) artmıştır. bu artışın sebebi pazarlama giderlerinin çok fazla artmasıdır. bu giderlerin fazla artması sonucu faaliyet kârı %410,2 artabilmiÅŸtir. faaliyet kârını etkileyen faaliyet giderlerinin düÅŸünülmesi gerekmektedir. diÄŸer faaliyetlerden gelir ve kârlar: diÄŸer olaÄŸan gelir ve kârlar %72,8 artmışken, bunun yanında diÄŸer olaÄŸan gider ve zararların %8,0 artması olumludur. çünkü gelir ve kârlar daha çok artmıştır. ancak finansman giderleri %411,5 yani 24810748 tl artarak olaÄŸan kârın %13,7 azalmasına sebep olmuÅŸtur. bu durum firma açısından dönem kârının düÅŸmesine sebep olmuÅŸtur. olaÄŸandışı gelir ve kârlar; %176,1 artmasına karşın, olaÄŸandışı gider ve zararlar %54,9 artması dönem kârını %19,2 azalmıştır. bu azalış yalnız olaÄŸandışı faaliyetlerden olmamış olaÄŸan faaliyetlerden kaynaklanmış olaÄŸandışı giderlerin artması dönem kârını daha da düÅŸürmüÅŸtür. net dönem kârı: dönem kârındaki azalışa paralel olarak %17,1 oranında azalmıştır. bu durum firma faaliyetlerinin etkinliÄŸininin azaldığını göstermektedir. ayrıca net kâr azalışı; varlık kârlılığı, özsermaye kârlılıklarını da etkilemektedir. bilançoların dikey analiz yorumu dönen varlıklar-kısa vadeli yabancı kaynaklar: dönen varlıkların toplam aktiflere oranı %75,7’ten % 82’e çıkmıştır. kısa vadeli yabancı kaynakların toplam pasiflere oranı; %61,4’den 64,2’ye çıkmıştır. bu durum olumludur. çünkü dönen varlıkların finansmanında uzun vadeli yabancı kaynak ve özsermaye kullanımının arttığı görülmektedir. yani net çalışma sermayesi yeterlidir. dönen varlıklar-duran varlıklar: dönen varlıklar %75,7’ten %82’e yükselmiÅŸ, duran varlıklar %24,3’den %28,2’ya çıkmıştır. iÅŸletme için bu deÄŸiÅŸimlerin önem arz edebilmesi için duran varlıklar kullanılarak dönen varlık elde edilmesi gereklidir. yani mevcut duran varlıklar iÅŸletme faaliyetine yetiyorsa dönen varlık artışı olumludur. yabancı kaynak-özkaynaklar: kısa vadeli yabancı borçlar %61,4’ten %67,2’ye, uzun vadeli yabancı kaynak %5,7’ten %7,2’e yükselmiÅŸ, özsermaye ise %32,9’ten %43,1’ya çıkmıştır. bu deÄŸiÅŸiklikler ve oranlar, kısa vadeli yabancı kaynakların artması olumsuz ancak özsermayenin toplam pasif içindeki payının %43,1 olması borç ödeme konusunda sorunların çözülebileceÄŸi anlaşılmaktadır. duran varlıklar ile özkaynaklar: duran varlıkların yüzdesi; ilk yıl %24,3 ve cari yıl %38’dır. özsermaye; %32,9 ve %43,2’dır. bu durum duran varlıkların finansmanında özkaynakların yeterli olduÄŸunu ortaya koyar. stoklar; grup içinde %31-%22’ye, genel içinde %19,4-%14,4’e gerilemiÅŸtir. bu durum firmanın stok devir hızıyla baÄŸlantılıdır. çünkü iÅŸletmede stok devir hızı cari dönemde artış göstermiÅŸtir. ticari alacaklar; grup içinde; %45,1-%56,4’e, genel içinde; %34,2-%41,4’e çıkmıştır. bu durum firmanın alacaklarını tahsilde zorlandığını ve cari dönemdeki tahsil politikasının yeterli olmadığını ortaya koyar, çünkü alacakların devir hızı düÅŸmüÅŸ, tahsil süresi artmıştır. ticari borçlar: genelde; %11,3’ten %13,2’e çıkmıştır. bu durum ticari alacaklarla karşılaÅŸtırılınca olumludur, çünkü; iÅŸletme alışlarını genelde veresiye, satışlarını peÅŸin yaptığı anlaşılmaktadır. bu da likiditeyi olumlu etkilemektedir. gelir tablosu dikey analizi yorumu cari dönemde; satış indirimleri net satışlara oranı artmış (%1,8) bu yüzden net satışlar tutar olarak artmıştır. satışların maliyeti %74,2’dir. bunun sonucu; brüt satış kârı %25,8 olmuÅŸtur. satışların maliyetinin önceki döneme göre (oran olarak) artması brüt satış kârını arttırmıştır. ancak faaliyet giderlerinin % 9,3 gibi bir düzeyde olması faaliyet kârını %14,9’den %16,5’ye çıkmasına sebep olmuÅŸtur. diÄŸer faaliyetlerde; dikkat çeken nokta finansman giderlerinin net satışlara oranı %17,3’ten %9,2’e düÅŸmesi sonucu olaÄŸan kârın net satışlara oranı %7,9’dan %10,8’ye çıkmıştır. dönem kârı; diÄŸer faaliyet ve faaliyet giderlerine baÄŸlı olarak artış göstermiÅŸtir. olaÄŸandışı giderlerin %1,2’ten %0,5’e gerilemesi dönem kârının biraz artmasına (%10,9’e) sebep olmuÅŸtur. net dönem kârı; net satışlara oranı %4,0’ten %7,5’e çıkmıştır. bunun sebebi; faaliyet ve finansman giderlerindeki az artışlardır. bu da net satışların kârlılığının arttığını göstermektedir. aksa oran analizi yorumu cari oran: firmanın cari oranı; önceki yılda %120, cari yılda ise 130 olmuÅŸtur. bu durum firmanın cari dönemdeki kısa vadeli borçlarını dönen varlıklarıyla karşılayabileceÄŸi anlamına gelir. ancak bu oran emniyet teÅŸkil etmez. çünkü iÅŸletmenin olaÄŸan üstü bir ödemeyle karşılaÅŸması durumunda veya vadesi gelmiÅŸ bir uzun vadeli borcunu karşılamaya yetmeyebilir. bu yüzden iÅŸletme bu oranını ülkemiz ÅŸartlarında 1,5 düzeyine çıkarmalıdır. çünkü genel kanı bu oranın 2 olmasıdır. ancak ülkemiz gibi enflasyonist ülkelerde bu oranın 2 olması çok güçtür o yüzden 1,5 düzeylerinde ve üzerinde olması yeterlidir. likidite oranı: likidite oranı önceki yıl %0,9 iken cari dönemde 1,0’lara kadar çıkmıştır. bu durum firma için olumlu bir geliÅŸmedir. bu oranın 1 olması genelde yeterlidir, firmamızın da oran yaklaşık 1 olduÄŸu için firma bu durumu muhafaza etmelidir. firma bu oranı %100’ün altına düÅŸürdüÄŸü zaman tehlikeli sonuçlar meydana gelebilir. çünkü satışların sektörel dalgalanma ve krize baÄŸlı olarak çok azalması hatta durması durumunda firma yükümlülüklerini karşılamayabilir. nakit oranı: bu oran 0,3’den 0,4’ye çıkmasına raÄŸmen çok düÅŸüktür çünkü bu oranın genel olarak %20 civarı olması arzulanmaktadır. bu durumda firma; faaliyetlerden saÄŸlanan fon giriÅŸlerinin durması, alacakların tahsil edememesi durumunda ani para gereksinimini karşılayamayacaktır. finansal kaldıraç oranı; % 70’dan %60’a düÅŸmüÅŸtür. bu düÅŸüÅŸ az olduÄŸu için olumsuz bir durumu gösterir. bu durumda varlıkların %58’i yabancı kaynaklarla saÄŸlanmıştır. iÅŸletme için çok riskli bir durumdur. hele günümüz enflasyon oranında sermayenin kıt olduÄŸu bir dönemde bu oran yeterlidir. özkaynak / aktif toplam: oran %50’ten %70 civarına çıkmıştır. ortaklar açısından iyi bir durum deÄŸildir. çünkü varlık edinimindeki katkıları artmıştır. ancak bu oranın düÅŸmesi kredi verenleri olumsuz etkiler ve ÅŸirketin alacaklıları bu oranın yüksek olmasını isterler. uzun vadeli yabancı kaynak / toplam kaynak: oran %3’ten %5,5’a yükselmiÅŸtir. bu oranın yükseliÅŸ sebebi kısa vadeli borçların oran olarak azalması sonucudur. bu geliÅŸme olumludur. ancak yeterli deÄŸildir. özsermaye / toplam borçlar: oran; %50’den %70 e çıkmış özsermaye-borç iliÅŸkisinde uzun dönemde bir olumlu geliÅŸme gerçekleÅŸmiÅŸtir. oran 100 e yakın olması nedeniyle ÅŸirket özsermayesini otofinansman yoluyla kullanarak toplam borcunu finanse edecektir. kısa vadeli yabancı kaynak / uzun vadeli yabancı kaynak: firma bu oranı önceki dönem 10,8den 11,0 a kadar çıkmıştır. bu olumsuz bir durumdur. iÅŸletme kısa zamanda bir likit sorunu yaÅŸayacaktır. maddi duran varlıklar / özsermaye: oran; 70’den %60’a düÅŸmüÅŸ yani maddi duran varlıkların %60’i özsermaye ile diÄŸer %30’i ise yabancı kaynaklarla karşılanmıştır. bu oranın %100’ün altında olması istenir çünkü sermaye maliyeti (öz) kaynak maliyetinden daha külfetlidir. stok devir hızı: iÅŸletme stok devrini (yenilemesini) 2,6’den 2,8’ye çıkarmıştır. bu artışın olumlu olmasına karşın stok devri firmada düÅŸüktür. bunun da sebebi iÅŸletmenin içinde bulunduÄŸu sektörün özelliÄŸidir. firma yine stok devir hızını arttırmanın yollarını aramalıdır. stok devir süresi: 137 günden 130 güne gerileyen stok devir süresinin göstergesi; iÅŸletme faaliyetlerinde olumlu bir ivme olduÄŸunu gösterir. alacak devir hızı: önceki dönemde iÅŸletme alacaklarının tahsil hızı 2,0’tan 2,7’e çıkmıştır. bu olumsuz bir durum yani; iÅŸletme sermayesinin önemli bir bölümünün alacaklara baÄŸlandığını ortaya koyar. buna baÄŸlı olarak alacakların ortalama tahsil süresi de uzamıştır. yani alacakların iÅŸletme için kullanılmasını geciktirmiÅŸtir. bu süre önceki dönemde 177,8 gün iken 131,6 güne düÅŸmüÅŸtür. bu sürelerin kısa olması iÅŸletmenin hak ettiÄŸi ancak kullanamadığı varlıklarından yararlanmasına sebep olmuÅŸtur. dönen varlık devir hızı: 0,9’den 1,5’e çıkmıştır. bu olumlu bir durumdur. bunun sebebi iÅŸletmenin stoklar ve ticari alacaklardaki önemli azalmalardır. toplam aktif devir hızı: 0,7’ten 1,1’e çıkmış bu artış bir varlık verimliÄŸi artışı. iÅŸletme varlıklarında önceki döneme göre daha verimi arttırmıştır. brüt satış kârı / net satış: 2000 döneminde 0,3 olan brüt satış kârı cari dönemde 0,5 e yükselmiÅŸtir. olumlu bir geliÅŸmedir. net kâr / net satışlar: oran %12,4’ten %5,8’e düÅŸmüÅŸtür. bu durum iÅŸletme açısından son derece tehlikelidir. çünkü net kâr-net satışlar iliÅŸkisi iÅŸletmeye kredi verenlerce incelenen bir orandır. bu düÅŸüÅŸ iÅŸletmenin yükümlülüklerini karşılamada güç duruma düÅŸebileceÄŸini gösterir. net kâr / özsermaye: bu oran özsermaye kârlılığını gösterir. ancak firma önceki dönemde bu oran %65,2 iken cari dönemde %43,2’lere kadar gerilemiÅŸtir. bunun sebebi dönem net kârının artmasının yanında özsermayenin azalması da bir sonucudur. net kâr / toplam varlık: önceki dönemde oran; yani varlıkların kârlılığı %20 iken cari dönemde %8,8’e gerilemiÅŸtir. bu durum iÅŸletme varlıklarının verimli kullanılmadığı sonucunu doÄŸurur. bunun sebebi iÅŸletme varlıklar %60 civarı artarken net kârın %20 civarında azalmasıdır. faiz karşılama oranı: bu oran %372,3’ten %2171’e çıkmıştır. bu durum çok olumsuzdur. çünkü iÅŸletme faiz giderlerini karşılamada büyük direnç kaybetmiÅŸtir. bu durumda diÄŸer giderlerini de karşılamak zorunda olan iÅŸletmenin riskli bir konuma geldiÄŸi söylenebilir. trend analizi yorumu (bilanço) dönen varlıklar ve kısa vadeli yabancı kaynakların gösterdiÄŸi eÄŸilim; dönen varlıklar 97 yılını temel aldığımızda; her 4 dönemde de artış göstermiÅŸtir. 98’da; %152 99’de; %252 ve 2000 yılında %382 ve 2001 yılında % 483 gibi çok iyi bir trend göstermiÅŸtir. bunun yanında; kısa vadeli yabancı kaynaklar ise 98 yılında %282, 99’de %965, 2000’de %1436 ve 2001de % 1522 artış göstermiÅŸtir. bu artışlar dönen varlıklarla paralellik göstermektedir. dönen varlıkların finansmanında genellikle kısa vadeli yabancı kaynak kullanılmıştır. dönen varlıklar – duran varlıkların eÄŸilimleri; duran varlıklar 98 yılında %180 99’de %533 ve 2000’de %774 ve 2001 yılında % 852 artarak doÄŸrusal bir eÄŸilim göstermiÅŸtir. dönen varlıklarda aynı ÅŸekilde doÄŸrusal bir eÄŸilim göstermiÅŸtir. ancak duran varlıklar dönen varlıklara oranla daha fazla artış göstermiÅŸtir. kısa vadeli yabancı kaynak – uzun vadeli yabancı kaynak – özsermaye eÄŸilimi; kısa vadeli yabancı kaynaklar; %283, %966, %1437 ve %1532 eÄŸilim göstermiÅŸtir. uzun vadeli yabancı kaynak %171, %356, %779 ve %935 artış eÄŸilimi göstermiÅŸtir, özsermaye ; %256, %545 ve 2000 yılında %805 ve 2001 yılında % 1213 artış göstermiÅŸtir. burada önemli olan kaynaklarda en önemli ve tehlikeli artış kısa vadeli yabancı kaynakların 2000 ve 2001 yıllarında görülmüÅŸtür. duran varlıklar-özkaynaklar eÄŸilimi; özsermaye %256, %545, % 642 ve son yıl %805 artış göstermiÅŸtir, duran varlıklar ise; %180, %532 ve 2000 yılında %774 ve 2001 yılında % 872 artmıştır. bu paralel artışlardan çıkarılacak sonuç; duran varlık finansmanında özsermaye kullanılmıştır. stoklar ile satışların eÄŸilim yüzdeleri: stoklar; %187, %722,5, % 822,5 ve son yılda % 852 artmıştır, net satışlar; %219, %489, % 552 ve % 623 artmıştır. buradaki paralel artış her iki kalemin bağımlılık gösterdiÄŸini ortaya koymuÅŸtur. satışlar ve ticari alacaklar eÄŸilimi; satışlar; 98’da %219, 99’de %489 2000’de %708 ve 2001 de % 816 artış göstermiÅŸtir. ticari alacaklar; %389 ilk yılda, 99’de %1108 ve 2000’de %1850 ve 2001 de % 2145 oranında artmıştır. bu durum iÅŸletmenin alacaklarını tahsilde çok zorlandığını göstermektedir. alacaklar satışlarla birlikte izlendiÄŸinde; alacakların satışlara oranla daha fazla artış göstermesi; satışların büyük çoÄŸunluÄŸunun kredili yapılmış olduÄŸunu göstermektedir. gelir tablosu trend analizi yorumu satışlar ve satışların maliyetindeki eÄŸilim; satışlardaki eÄŸilim; 98 yılında %219, 99’de %485, 2000’de %708 ve 2001 de % 822 artış göstermiÅŸtir. satışların maliyeti ise 98’da %175, 99’de %340 ve 2000’de %478 ve 2001 de % 687 artmıştır. bu durumda satışlara göre maliyetler daha az arttığı için iÅŸletmenin brüt kârıda olumlu artış göstermiÅŸtir. brüt satış kârı; satışlardaki artışın satışların maliyetinden fazla artması brüt satış kârının çok artmasına sebep olmuÅŸtur. bu artışlar; ilk yıl %373 iken 99’de %848’e 2000’de %1253 ve 2001 de 1463 oranında artışa sebep olmuÅŸtur. faaliyet giderleri – faaliyet kârı; faaliyet giderleri; %202, %545, %1253 ve % 1632 oranında artmasına karşın faaliyet kârı; %525, %1326, %1552 ve son yıl % 1732 gibi çok iyi bir artış göstermiÅŸtir. 98 ve 99 da faaliyet kârının çok artmasına raÄŸmen 99 yılında bir önceki yıla göre az artmasının sebebi son dönemdeki faaliyet giderlerinin çok artmış olmasıdır. diÄŸer faaliyetler- olaÄŸan kâr: diÄŸer faaliyet gelir ve giderleri paralel artış göstermiÅŸtir. ancak finansman giderleri; 98’da %285, 99’de %797, 2000’de %1727 ve 2001 % 1516 artış göstermiÅŸtir. olaÄŸan kâr ise; 98 de % 1312, 99’de %1865 ve 2000’de %1445 artmıştır. olaÄŸan kâr çok iyi artış saÄŸlarken son dönemdeki düÅŸüÅŸün sebebi 99 yılında finansman giderlerinin çok fazla artmasıdır. dönem kârı; 98’da %1416, 99’de %3882, 2000’de %2682 ve 2001 de % 3125 artmıştır. genel olarak çok iyi bir durumdur. ancak 98 deki artışın ilk iki yıla oranla daha az artmasının sebebi olaÄŸan kârın 98 yılındaki düÅŸüÅŸüdür. dönem net kârı: 98’da %1415, 99’de %2549, 2000 yılında % 3140 artış göstermiÅŸtir. doÄŸrusal olarak artış göstermiÅŸtir.